Sigorta Uzmanı

Çoğu kişiye göre geleceğimizi ve var oluşumuzu etkileyen en ciddi belki de tek ciddi sorun olan "Küresel İklim Değişikliği" nedir?

Küresel İklim Değişikliği aslında yeni ya da doğaüstü bir kavram değil. Dünya iklimi, doğal döngüler nedeniyle her daim değişmektedir. Ancak şu sıralar yaşadığımız değişiklik, iki nedenden dolayı farklı. Öncelikle dünya şu anda, uygarlığın başlangıcından bu yana olduğundan daha hızlı ve daha fazla ısınıyor. İkincisi de, bunun büyük ölçüde insanların faaliyetlerinden kaynaklandığı yönünde ikna edici birçok kanıt söz konusu. İklim bilimcilerinin büyük bir çoğunluğu, küresel ısınmanın birincil nedeninin insanların neden olduğu sera gazı emisyonları olduğu konusunda fikir birliğinde.

Sera gazı olarak tanımladığımız karbondioksit, su buharı, metan ve ozon aslında dünyayı çevreleyen atmosferde doğal haliyle mevcut ve güneş ışınlarının dünyaya gelmesine izin verirken ısının bir kısmını içeride tutarak dünyadaki canlı yaşamına imkan sağlıyor. Eğer bu etki olmasaydı güneşten gelen ısının tamamını kaybederdik ve iklim yaklaşık 30°C daha düşük olurdu; yani her açıdan yaşam mümkün olmazdı.

Ancak, günümüzde, kömür, gaz ve petrolün çok büyük ölçekte yanması ve ormanların benzeri görülmemiş bir hızda yok edilmesi nedeniyle atmosfere doğal olmayan seviyelerde sera gazı salınımı söz konusu. Bu da, sera örtüsünün kalınlaşması ve daha fazla ısının atmosferde tutulmasına neden olmakta. Zaten bilim adamlarının günümüzde görülen küresel ısınmanın sebebi olarak gördüğü de budur. Bu nedenle iklim değişikliğiyle mücadelede karbon emisyonlarının (salınımının) azaltılması büyük ölçüde odak noktası haline gelmiştir.

Dünya ne kadar ısınacak?

Dünya ısınmaya başladı bile. Geçtiğimiz 30 yıl boyunca, küresel sıcaklıklar, her on yılda yaklaşık 0.2°C oranında ve hızlı bir şekilde artmıştır. Kulağa çok gelmese de, iklimi bozmaya yeterli bir fark. İklim Değişikliği Hükümetlerarası Paneli (Evrensel Bilim Uzmanları Organı)'nden alınan son rapor, 2100 yılına kadar Dünya sıcaklığında 1.1 °C ila 6.4 °C aralığında artış olacağını söylüyor. Rapora göre, fosil yakıtları (kömür, gaz ve petrol) bugün olduğu kadar kullanılmaya devam edilirse en olası artış 4 °C kadar olacak. Yine çok büyük bir artış gibi gözükmese de, küresel ölçekte, sofistike uygarlığın başlangıcından bu yana yaşadıklarımızdan çok daha büyük ve hızlı bir artış. Tüm sera gazlarını kullanmayı yarın bıraksak bile atmosferde kalan gazlar önümüzdeki yıllarda etki göstermeye devam edeceği için biraz daha ısınma olması kaçınılmaz olarak görünüyor.

İklim değişikliğinin potansiyel etkileri neler olacak?

• Bazı bölgelerde, dünyanın kuzey kısımlarında ve kıtaların iç kısımlarında, sıcaklıklarda küresel ortalamanın üzerinde artışlar görülecek.  Sıcak dalgalarının artması ve çok soğuk geçen günlerin azalması riski çok yüksek olacak.

• Dünya genelinde, nemli alanlarda yağmurlar artacak ve kuru alanlarda azalacak. Bu da su baskınlarının ve kuraklıkların artmasına neden olacak. Dünya nüfusunun yarısından fazlası için yağmuru karşılayan Asya muson rüzgarı, daha değişken olacak ve etkisi azalacak. Dünya genelinde fırtına ve hortumlar artacak, yağmur daha şiddetli yağacak. Yani erozyon, çığ ve yer kayması artacak.

• Eriyen buzullar, dünya nüfusunun %20'sinin ihtiyacını karşılayan su kaynaklarını yok edecek. Nemli mevsimlerde daha fazla su baskınları yaşanacak ama kuru mevsimlerde su seviyesi çok daha azalacak.

• Deniz seviyeleri yükselecek. Sebebi ise ısınan hava yüzünden  okyanusların genişleyecek ve karadaki buzların eriyecek olması. Bangladeş gibi deniz seviyesinin altında olan ülkeler, Vietnam ve Mısır'ın bazı kısımları, Karayip ve Pasifik'teki küçük adalar özellikle risk altında. Bu da on milyonlarca hatta yüz milyonlarca insanın bulundukları yerden çıkarılmasına neden olabilir. Londra, New York, Hong Kong, Mumbai ve Buenos Aires gibi kıyı kesimindeki ya da deniz seviyesinin altındaki şehirler de su baskını tehlikesiyle yüz yüze olacaklar.

• En kötü senaryoya göre ise, Grönland Buz Tabakası erirse ve Batı Antarktik Buz Tabakası koparsa, deniz seviyeleri o kadar yükselecek ki milyarlarca insan sel nedeniyle evlerinden olacak, ürünler su altında kalacak. Gerçekleşirse tam bir felaket olacak.

• Fiziksel ortamdaki bu gibi değişiklikler, yalnızca insanları etkilemeyecek; bazı tahminlere göre hayvanlar ve bitkiler doğal yaşam ortamlarındaki hızlı değişikliklere uyum sağlamak için mücadele ederken, dünya üzerindeki canlı türlerinin %40'ı bu yüzyılın sonuna kadar tükenebilir.

Sigortacılık Küresel İklim Değişikliği'nden nasıl etkilenecek?

Öngörülemeyecek pek çok afeti beraberinde getirebileceği için, Küresel İklim Değişikliği'nin etkilerinden en fazla etkilenecek sektörlerin başında sigortacılık gelmektedir. İklim uzmanlarına göre sektör, olağandışı hava koşulları nedeniyle meydana gelebilecek sel, hortum, kasırga, sıcak dalgaları gibi afetler nedeniyle risk altındadır. Bu açıdan bakıldığında Küresel İklim Değişikliği sigortacılığın birçok alanını derinden etkileyecektir.

Örneğin sıcak hava dalgaları kişilerin ölümüne sebebiyet verip hayat sigortacılığını etkilerken, konut sigortaları sel, hortum gibi durumlardan etkilenecek, ticari sigortalar ise hem iş yeri hem de iş kaybı için hasar yazacaklardır. ABD'de 1980 yılındaki sıcak dalgasından 10.000 kişinin öldüğü, bunun maliyetinin 554,5 milyar dolar olduğu ve bu rakamın o tarihteki Türkiye'nin milli gelirinin 5 katı olduğu düşünülürse, sigortacılığı bekleyen riskin büyüklüğü de ortaya çıkmaktadır.

Uzmanlar Küresel İklim Değişikliğine bağlı olarak önümüzdeki 20 yıl içinde kasırga oluşumunda %2-%5 artış beklemektedirler. Bu ise malvarlığı sigorta hasarlarında %30 ile %40 arasında bir artışa denk gelmektedir. 2005 yılında yaşanan Katrina Kasırgası 1833 kişinin ölümüne ve 134 milyar dolar zarar neden olmuştur. Bu zararın katlanarak artabileceği gerçeği bile tüm sigortacıları endişelendirmektedir.

UK British Insurers'ın tahminine göre ise 2050 yılına kadar İngiltere'de hava koşullarından dolayı meydana gelecek hasarlar, sigortacılığa yılda 3,3 milyar Euro'ya mal olacaktır. Bu maliyet, olağanüstü durumlarda ise 20 milyar Euro'ya çıkacaktır. Almanya'da da bir selin maliyetinin 15 milyar Euro'yu bulması beklenmektedir. Tahminler,  değişim bu hızla giderse,  2040 yılı itibarıyla dünyada bu kayıpların tek bir yıl için 1 trilyon dolara ulaşabileceğini belirtmektedir.

Sigortacılar geleceğe nasıl hazırlanıyor?

İşinin özü risk yönetimi olan sigortacılar, dünyayı bekleyen tehlike için şimdiden önlemlerini almaya başlamıştır. Şirketler bireysel olarak hazırlık planlarını oluştururken, Küresel İklim Değişikliği'ne dair çeşitli platformlar, gruplar olarak da kolektif bir biçimde çalışmaktadırlar. Küresel İklim Değişikliği ile ilgili bir network olan Ceres, 2007 yılında 26 ülkede 190 adet olan grup sayısının 2008 yılında 29 ülkede 244 adet grup olarak artığını belirtmiştir.

Sigortacıların çalışmalarının bazı konularda gruplandığını görüyoruz:

*Etkin Risk Analizi ve Ortak Çalışma

Kuvvetli bir Risk Analizi bu listenin en başında yeralıyor. Riskin doğru ölçümlenmesi önümüzdeki dönemde her şeyin başı olacak. Ancak burada, risk çalışmalarının firmalar tarafından önemine dikkat çekiliyor. Yani, artık bilginin paylaşımı her şeyden önemli. Sigorta şirketlerinin çoğu, gelecekte oluşabilecek iklimsel risklerle ilgili bilgi toplamaya çalışmaktadır. Ayrıca, ortak çalışmalar da sözkonusu. Örneğin, dünyanın en büyük sigorta ve reasürans şirketlerinin üye olduğu "The Geneva Association", Mayıs 2009'da "Küresel İklim Değişikliği ve Sigortacılığa Ekonomik Etkisi" konulu araştırmayı ikinci yılına da taşımaya karar vermiştir.

*Bilgilendirme

Küresel İklim Değişikliği'ne dair kamuoyu oluşturmak, kamuyu ve müşterileri bilgilendirmek de bu yol haritasında önemli bir yere sahip. Özellikle bazı sigorta firmaları müşterilerine Küresel İklim Değişikliği hakkında bilgilendirmeler, önlemek için bireysel olarak yapılabilecekler hakkında detaylı aktarımlar yapmaktadır.

*Yatırım Stratejileri

Sürdürülebilir bir sigortacılık için çoğu sigorta firması, Küresel İklim Değişimi konusunu yatırım stratejilerinin bir parçası olarak görüyor. Doğa ile uyumlu, "yeşil bina"ları ofisleri için seçen firmalar olduğu gibi birlikte çalışacakları iş ortaklarının stratejilerinin de Küresel İklim Değişikliğine karşı önlemler içerdiğinden emin olmak isteyen ve bunu bir çalışma koşulu olarak benimseyen firmalar da vardır.

*Sorumluluk Bilinci ve Raporlama

Çoğu sigorta firması sorumluluk bilinciyle işe ilk önce kendinden başlamıştır. İş süreçlerini gözden geçirmekte ve Küresel İklim Değişikliğine karşı önlemler almaya çalışmakta (ör: karbon emisyonlarını azaltmak, su kullanımında tasarruf yöntemleri, vb.) ve bu gelişmeleri takip edebilmek için raporlar yayınlamaktadırlar.

*Fırsatlara Odaklanmak

Her tehdit fırsatını da birlikte getirir. Küresel İklim Değişikliği her ne kadar büyük bir tehdit de olsa sigortacılar için aynı zamanda yeni ürün ve hizmetler anlamına da gelmektedir. Çünkü artık ortada sigortalanacak yeni riskler var. Rüzgar Türbinleri ve petrole alternatif yeni enerjiler gibi yeni endüstriler ya da karbon borsasındaki finansal riskler küresel ısınma ile varolmuştur.
Bu sınıftaki diğer bir alan ise sigortalıları küresel ısınmanın etkilerine karşı önlem almalarına destek olacak yeni ürünler. Örneğin Kullandığın "Kadar Öde" ya da "Hybrid Araç" sigortaları bu şekilde ortaya çıkmışlardır.

Özetle, Küresel iklim değişikliği ve onun en büyük göstergesi küresel ısınma ve diğer etkiler bu günümüzü ve daha çok geleceğimizi etkileyecek olan en ciddi küresel sorunlardan birisi haline gelmiştir ve insanların her türlü faaliyeti üzerinde ciddi değişiklikler meydana getirme potansiyeline sahiptir. Bu sorunlar tek başına devletin veya yerel yönetimlerin alacağı önlemlerle çözümlenebilecek sorunlar değildir. Dünyamızın bozulmadan gelecek nesillere bırakılmasında en önemli görev, mal ve hizmet üreten ve bunları pazarlayan işletmelere düşmektedir. Sigorta dünyası ise bu konuda en aktif çalışması gereken sektörlerden biri olarak öne çıkmaktadır.